Müşterek Avarya ve 2016 York & Anvers Kuralları

Müşterek Avarya genel olarak 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1272. maddesinde “Ortak bir deniz sergüzeştine atılmış olan gemiyi, yükü, diğer eşyayı ve navlunu birlikte tehdit eden bir tehlikeden onları korumak amacıyla ve makul bir hareket tarzı oluşturacak şekilde, bile bile olağanüstü bir fedakârlık yapılması veya olağanüstü bir gidere katlanılması hâlinde ‘Müşterek Avarya Hareketi’ var sayılır ve bu hareketin doğrudan doğruya sonucu olan zarar ve giderler Müşterek Avarya olarak kabul edilir” ifadesi ile tanımlanmıştır. İfadede yer alan “sergüzeşt” (macera, serüven) ifadesine dikkat çekmek gerekmektedir. Çünkü deniz üzerinde yapılan her bir sefer bir macera olarak kabul edilmiştir. Seferle ilgili menfaat sahipleri (Gemi, Yük, Navlun ve Sigorta) başlangıçtan bitime kadar geçecek sürede kader birliği etmiş sayılmaktadırlar ve sergüzeşt sırasında gemi herhangi bir tehlikeye maruz kaldığında, seferin selameti için bilinçli olarak yapılacak her türlü fedakarlık sonucu doğacak zararı da ortak olarak üstlenmeleri beklenmektedir.

Müşterek Avarya halinin gerçekleşmesi için birtakım unsurların meydana gelmesi gerekmektedir. Bunlar;

Müşterek Avarya’nın tanımında yer alan ortak menfaat prensibi yalnız meydana gelebilmesi için değil, Müşterek Avarya neticesinde uğranan zararda da önemlidir. Örneğin, deniz koşulları nedeniyle sefer sırasında yan yatmakta olan bir gemide, kaptanın direktifiyle denize mal atılması ve geminin tekrar dengesini bulması sağlanarak seferini tamamlamasının ardından oluşan zarar sadece malı denize atılan yükün sahibi tarafından değil, tüm menfaat sahipleri tarafından menfaat oranları nispetinde üstlenilecektir. Bu üstlenme oranı “Müşterek Avarya Garame Payı” olarak adlandırılmaktadır.

Garame Payı’nı basit bir örnekle açıklamak gerekirse:

Gemi değeri 500.000 TL, yük değeri 400.000 TL ve navlun değeri 100.000 TL olan bir seferde Müşterek Avarya ilan edilerek 50.000 TL değerinde bir fedakârlık yapılmasının ardından Garame Payı aşağıdaki gibi hesaplanacaktır:

50.000 TL / 1.000.000 TL (500.000 TL + 400.000 TL + 100.000 TL) x 100 = %5

Gemi için: 500.000 TL x %5 = 25.000 TL

Yük için: 400.000 TL x %5 = 20.000 TL

Navlun için: 100.000 TL x %5 = 5.000 TL

Garame Payı katılım hesabı seferin tamamlanmasının ardından — varma limanı veya sığınma limanı — dispeçciler tarafından yapılır. Yapılan bu işlem dispeç olarak adlandırılmaktadır. Dispeç işleminin varış ya da sığınma limanında yapılacağına ilişkin herhangi bir emredici hüküm bulunmadığından, işlem taraflar arasında mutabakat sağlandığı takdirde farklı bir yerde de yapılabilmektedir.

Dispeç işleminin başlatılması için dispeçcilere başvurmak kaptanın görevidir. Dispeç işleminin geç başlaması nedeniyle oluşacak ilave masraflar kaptanın sorumluluğundadır. Ülkemizde dispeç işleminin gerçekleştirilmesi için seferin ardından mahkemeye başvurulur ve dispeçci mahkeme tarafından tayin edilir. Ardından taraflara mahkeme aracılığıyla veya posta yoluyla bildirim yapılır.

Dispeç işlemi sona erip gerekli Müşterek Avarya Katılım Payları hesaplanana kadar lehtarlardan, menfaati ile ilgili zarara uğrayan taraf lehine nakit veya teminat mektubu — bazı hallerde sigorta şirketi teminat mektubu — talep edilir. Dispeç işleminin sona ermesinden sonra ise gerekli mahsuplaşma yapılır.

Pratikte dispeç işlemi yukarıdaki hesaplamadan çok daha karmaşık olarak gerçekleştirilmekte, kimi dispeç hesaplamaları olayın karmaşıklığı ve lehtar sayısına bağlı olarak aylar hatta yıllar alabilmektedir.

Birçok ulusal hukuk sisteminde yer bulan Müşterek Avarya durumu sigortalanabilir menfaatlerin maruz kalacağı riskler arasında sayılmakta ve Müşterek Avarya neticesinde katlanılacak masraflar sigorta yoluyla teminat altına alınmaktadır.

Global piyasalarda büyük çoğunlukla kullanılan Enstitü Klozları’nın — Total Loss Only teminatları hariç — yanı sıra Norveç Klozları (Norwegian Marine Insurance Plan) ve Amerikan Klozları (American Institute Cargo & Hull Clauses) tarafından da Müşterek Avarya zararları birtakım sınırlamalarla kapsama dahil edilmiştir.

Müşterek Avarya kavramının tarihsel gelişimi incelendiğinde, bilinen en eski kaynağın Rodos Hukuku olduğu görülmektedir. Daha sonra Romalılar tarafından da benimsenen Müşterek Avarya uygulaması ile ilgili olarak “Denize Mal Atma (Jactus)” ile ilgili birtakım düzenlemeler getirilmiştir. Yeni Çağ’a kadar yazılı hukuksal metinlerden çok örf ve adet hukuku ile sürdürülen denizcilik faaliyetinin bir parçası olarak kabul edilen Müşterek Avarya, ilk kez yazılı olarak 1671 yılında Fransa’daki Rouen şehrinde yayınlanan “Deniz Rehberi (Guidon de la Mer)” isimli bir hukuk kitabında yer almıştır.

1860 yılında Sosyal Bilimleri Geliştirme Ulusal Cemiyeti tarafından düzenlenen Glasgow Konferansı’nda Müşterek Avarya ile ilgili 11 kural oluşturulmuştur. 1864 senesinde ise York Kongresi’nde oluşturulan bu 11 kural kabul edilmiştir (York Kuralları).

1877 senesinde Anvers (Antwerp) şehrinde düzenlenen bir başka kongrede kurallara 12’ncisi eklenmiş ve bu tarihten itibaren bu kurallar bütünü York-Anvers (York-Antwerp) kuralları olarak anılmaya başlanmıştır. York-Anvers Kuralları günümüze kadar 1924, 1950, 1974, 1994, 2004 ve 2016 senelerinde oluşan ihtiyaçlar sebebiyle yeniden düzenlenmiştir.

Türk Hukukunda Müşterek Avarya’ya ilişkin uygulamalara ilk kez 1864 tarihli “Kanunname-i Hümayun-ı Ticaret-i Bahriye” kanununda yer verilmiştir. Cumhuriyet Dönemi’nde ise 1929 tarihli Deniz Ticareti Kanunu’nun 1241-1274. maddeleri Müşterek Avarya’ya ayrılmıştır.

Ancak uygulamada çarter sözleşmelerinde York-Anvers Kuralları’nın uygulanması ilgili maddeleri işlevsiz kılmıştır. Bu nedenle, 1957 senesinde yürürlüğe giren 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile York-Anvers Kuralları kanun metnine alınarak kanunun uygulama ile uyumlu olması sağlanmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 1273. maddede York-Anvers kuralları ile ilgili aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

Görüldüğü üzere, çarter sözleşmelerinde aksi kararlaştırılmayan durumlarda Müşterek Avarya hali ilgili York-Anvers Kuralları’na tabi olacaktır. Ancak, uygulamada oldukça nadiren karşılaşılsa da, sözleşmede farklı bir ulusal hukuka atıfta bulunulmuşsa, Müşterek Avarya durumunda ilgili hukuk kuralları uygulanabilecektir.

Önceden de belirtildiği gibi, York-Anvers Kuralları oluşan ihtiyaç doğrultusunda belirli tarihlerde gözden geçirilerek yeniden düzenlenmiştir. 2004 kuralları, ihtiyaca uygun olarak düzenlenmediğinden, yerlerine 1994 kuralları uygulanmaya devam edilmiştir. Böylelikle, 2004 kuralları atıl hale geldiğinden, 2016 yılında yeniden gözden geçirilerek gerekli eklemeler yapılmıştır.

Bu bölümde maddeler halinde yapılan değişiklikler incelenecektir.

Sürastarya: Geminin yükleme ve/veya boşaltma tamamlanıncaya kadar limanlarda bekleyeceği süre olan astarya süresi bitmesine karşın; yükleme veya boşaltma tamamlanıncaya kadar geminin limanda beklemesi için taraflarca kararlaştırılan süreye sürastarya (demoraj) süresi; bu süre için taşıtan tarafından taşıyana ödenecek ücrete ise sürastarya ücreti denir.

Fedakârlık veya masrafa neden olan olay, deniz sergüzeştine atılmış taraflardan birinin kusurundan doğmuş olsa dahi, Müşterek Avarya paylaşımı yapılacaktır. Ancak bu kural, kusurlu tarafa karşı ileri sürülebilecek savunma veya talep haklarını veyahut kusurlu tarafın kendi savunma veya talep haklarını etkilemeyecektir.

Müşterek Avarya olarak kabul edilecek bir masrafın yerine yapılacak her ilave masraf, varsa diğer ilgililerce elde edilebilecek tasarrufa bakılmaksızın, kaçınılan Müşterek Avarya tutarından fazla olmamak üzere Müşterek Avarya kabul edilecektir. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

Ticari teamüllere uygun olarak taşınmayan yükün denize atılması Müşterek Avarya kabul edilmez. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

Müşterek deniz sergüzeştine katılmış olan varlıkların müşterek selâmeti için yapılan fedakârlık suretiyle veya bunun sonucu olarak doğan ve müşterek selamet uğruna yüklerin atılması amacıyla açılan ambar kapaklarından veya başka yerlerden giren suların sebep olduğu zıya veya hasar Müşterek Avarya olarak kabul edilir. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

Gemide çıkan bir yangını söndürmek için yanmakta olan bir gemiyi karaya çekmek veya batırmak için oluşan zararlar da dâhil olmak üzere suyla veya diğer bir şekilde gemi ve yük veya herhangi birine gelen zarar Müşterek Avarya olarak kabul edilecektir.

Her nasıl kaynaklanırsa kaynaklansın dumandan veya ateşin yaratığı ısıdan doğan zarar Müşterek Avarya olarak kabul edilmez. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

Bir kaza sonucu önceden tamamen yok olmuş veya sürüklenmiş bir enkazın veya gemi parçalarının kesilip atılmasından doğan zarar ve hasar Müşterek Avarya olarak kabul edilmez. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

Bir gemi, müşterek selamet uğruna bilerek karaya oturtulduğunda, karaya kendiliğinden oturacak olsun veya olmasın, bunun sonucunda müşterek deniz sergüzeştine katılan malvarlığına gelen zarar ve hasar Müşterek Avarya kabul edilir. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

a. Müşterek bir deniz sergüzeştine girmiş tarafların sözleşmeye dayalı veya sözleşme dışı olmasına bakılmaksızın, kurtarmayla ilgili olarak yaptıkları harcamalar, kurtarma faaliyetlerinin müşterek deniz sergüzeştine katılan malvarlıklarını tehlikeden korumak amacıyla yapılmış ve b, c, d paragraflarına dahil olması halinde Müşterek Avarya kabul edilecektir.

b. Yukarıdaki (a) paragrafına rağmen, deniz sergüzeştine girmiş tarafların kurtarıcılara karşı ayrı bir sözleşmesel veya yasal sorumluluğu olduğu takdirde kurtarma sadece aşağıdaki hallerden birinin doğması halinde Müşterek Avarya kabul edilecektir:

i. Yolculuk süresince sonraki bir kaza veya malvarlığının zıya ve hasara uğraması sonucunu doğuran şartların var olması ve bunun sonucunda kurtarılmış ve katılan malvarlıkları arasında önemli bir farklılık doğmuş ise,

ii. Önemli Müşterek Avarya fedakarlıklarının bulunması,

iii. Kurtarılmış değerlerin açıkça hatalı olması ve kurtarma masraflarının paylaştırılmasında önemli hatanın bulunması,

iv. Kurtarma taraflarından birinin, diğer tarafa ait önemli bir miktardaki paylaştırma payını ödemiş olması halinde,

v. Önemli orandaki tarafların kurtarma talebinin farklı terimler üzerinde karşılanmış olması; faiz, döviz düzeltme ve kurtarıcının veya katılan ilgilinin yasal masraflarının hiçbir şekilde nazara alınmamış olması.

c. Paragraf (a)’da belirtilen kurtarma ödemelerine, 1989 Milletlerarası Kurtarma Sözleşmesi’nin 13. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen çevreye gelebilecek zararları önlemeye veya azaltmaya yönelik beceri ve çabalarını kapsayan Kurtarma Ücreti de dahildir.

d. Yukarıda adı geçen Sözleşme’nin 14. maddesi gereğince, kurtarıcıya bu maddenin 4. paragrafı kapsamında veya buna benzer kurallara göre (örneğin SCOPIC) ödenmesi gereken özel tazminat Müşterek Avarya kabul edilmeyecektir ve paragraf (a)’da belirtilen bir kurtarma ödemesi olarak değerlendirilmeyecektir.

Karaya oturmuş ve tehlike içinde yeniden yüzmeye çalışan bir geminin herhangi bir makinesinin veya kazanlarının hasara uğraması halinde, bu hasar riskinin göz önüne alınarak müşterek selamet uğruna geminin yüzdürülmesi amacından doğduğunun gösterilmesi halinde Müşterek Avarya kabul edilecektir.

Ancak, gemi yüzer haldeyken pervaneyi harekete geçiren makinesinin ve kazanların çalışmasının neden olduğu zarar ve hasar Müşterek Avarya kabul edilemez. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

Karaya oturmuş bir geminin yük, yakıt ve kumanyası veya bunlardan herhangi biri Müşterek Avarya hareketi olarak boşaltılmışsa, halletmenin olağan dışı masrafları, layter kirası ve eğer yapılmışsa yeniden yükleme masrafları ve bunlardan doğan müşterek deniz sergüzeştine katılan varlıkların uğradıkları zarar veya hasar Müşterek Avarya sayılır. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

Yük, geminin malzemeleri ve kumanyaları veya bunlardan biri tehlike anında müşterek selamet uğruna zorunlu olarak yakıt amacıyla kullanıldığında Müşterek Avarya kabul edilecektir. Ancak, gemi malzemesinin ve kumanyalarının bedeli bu şekilde Müşterek Avarya olarak kabul edildiğinde amaçlanan yolculuğun tamamlanması için kullanılacak olan yakıtın tahmini değeri Müşterek Avaryadan mahsup edilecektir. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

a. i. Bir gemi, kaza, fedakârlık veya diğer olağanüstü haller nedeniyle müşterek selamet uğruna zorunlu olduğunda, bir barınma liman veya yerine girmiş veya yükleme limanı veya yerine dönmüşse, bu liman veya yere giriş masrafları Müşterek Avarya kabul edilir. Geminin bu liman veya yerden ilk yükünün tamamı veya bir kısmı ile sefere çıkması halinde bu yere girmenin veya dönmenin sonucu olan çıkış masrafları benzer şekilde Müşterek Avaryaya kabul olunur.

ii. Bir gemi herhangi bir barınma limanı veya yerinde bulunur ve bu liman veya yerde tamirin yapılması mümkün olmadığından başka bir liman veya yere gitmesi gerektiğinde bu Kural hükmü ikinci liman veya yer için de barınma liman veya yeriymiş gibi aynen uygulanacak ve geçici tamir ve çekmeden ileri gelenler de dahil olmak üzere, böyle bir yer değiştirmenin neden olduğu masraflar Müşterek Avarya kabul edilecektir. Bu yer değişim nedeniyle uzayan yolculuğa Kural 11 hükümleri uygulanacaktır.

b. i. Yükleme, ara veya barınma liman veya yerinde, yük, yakıt veya kumanyayı boşaltmak veya gemi içinde elden geçirmek için yapılan masraflar, bu elden geçirmenin veya boşaltmanın müşterek selametin temini veya fedakarlık veya kaza sonucu gemide doğmuş hasarın tamiri için gerekli olmak ve ayrıca yolculuğa güvenlik içinde devam, tamirin yapılmasına bağlı bulunmak koşulu ile Müşterek Avarya kabul edilir. Ancak yükleme ya da uğrama yeri ya da limanında ortaya çıkan hasar yolculuk sırasındaki bir kaza veya olağanüstü bir durum ile ilgili bulunmazsa, elden geçirme ve boşaltmanın giderleri Müşterek Avarya olarak kabul edilmeyecektir.

ii. Yük, yakıt ya da kumanyanın yolculuk sırasında meydana gelen istif bozukluğunu düzeltmek amacıyla gemi içinde elden geçirilme ve boşaltılma masrafları, bu işlem müşterek selamet için gerekli olmadıkça, Müşterek Avarya olarak kabul edilemeyecektir.

c. Yük, yakıt ve kumanyanın elden geçirme ve boşaltma masraflarının Müşterek Avaryaya kabul edildiği hallerde, bunların yeniden yükleme ve gemide istifleme masrafları ile depolama giderleri ve makul şekilde yapılmak şartıyla sigorta masrafları da dahil Müşterek Avarya olarak kabul edilecektir. Yeniden yükleme ve istifleme için harcanan fazla zaman için Kural 11’in hükümleri uygulanır.

d. Ancak, gemi mahkum edilmiş veya ilk yolculuğuna devam etmezse, geminin mahkum edildiği ya da yolculuğun bırakıldığı tarihe kadar olan depolama masrafları veya geminin mahkum edilmesi ya da yolculuğun bırakılması yük boşaltmanın tamamlanmasından önceki bir tarihte meydana gelmişse bu boşaltmanın tamamlandığı tarihe kadar olan depolama masrafları Müşterek Avarya olarak kabul edilecektir. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

a. Geminin bir barınma liman veya yerine girmesi veya yükleme limanı veya yerine dönmesi nedeniyle uzayan yolculukta, kaptan, zabitan ve mürettebatın makul ölçüler içindeki ücret ve bakım giderleriyle tüketilen yakıt ve kumanya Kural 10 (a) hükmüne göre böyle bir liman veya yere girme masraflarının Müşterek Avarya sayılması halinde, Müşterek Avaryaya kabul edilir. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

b. i. Bir gemi, kaza, fedakârlık ya da diğer olağanüstü durumlar sonucu müşterek selamet için ya da fedakârlık ya da kaza sonucu gemide doğan hasarın yolculuğu güven içinde devam yönünden gerektirdiği onarım zorunluluğu karşısında, herhangi bir liman ya da yere girer veya orada alıkonulursa, bu liman ya da yerde geminin yolculuğa devam edebilecek duruma geldiği veya gelmesi gerektiği ana kadar geçen ek bekleme süresi içinde makul ölçüde sarfedilmiş kaptan, zabitan ve gemi adamlarına ait ücret ve bakım masrafları Müşterek Avarya olarak kabul edilecektir. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

ii. Müşterek Avarya kabul edilmeyen tamir yapılması süresince harcanan yakıt ve kumanyalar hariç, ilave zamanda harcanan yakıt ve kumanyalar Müşterek Avarya kabul edilecektir. Eklenen ii maddesi ile girilen veya alıkonulan liman veya yerde tamir durumları dışında harcanan ilave yakıt ve kumanya Müşterek Avarya kapsamına alınmıştır.

iii. Müşterek Avarya kabul edilmeyen tamir süresince harcanan liman masrafları hariç, ek bekleme süresi içinde doğan liman masrafları benzer şekilde Müşterek Avarya olarak kabul edilecektir. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

iv. Yükleme veya uğrama yer ve limanında tespit edilen gemi hasarının yolculuk sırasında meydana gelmiş bir kaza veya diğer olağanüstü durumla ilgili olmadığı halde, bu hasarın tamir edilmesi geminin yolculuğuna güven içinde devam edebilmesi yönünden gerekli de olsa, tespit edilen hasarın onarımı için geçen ek bekleme süresi içinde kaptan, gemi zabitanları ve gemi adamlarının ücret ve bakım masrafları ve yakıt, kumanya ve liman masrafları Müşterek Avarya olarak kabul edilmeyecektir. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

v. Gemi mahkûm edilir veya tasarlanan yolculuğuna devam etmezse, geminin mahkum olduğu veya tasarlanan yolculuktan vazgeçilen tarihe kadar veya bu tarih yükün boşaltılmasından önceki bir tarihe rastlıyorsa boşaltmanın tamamlanması tarihine kadar olan, kaptan, gemi zabitanları ve gemi adamlarının ücret ve bakım masrafları, yakıt, kumanya ve liman masrafları Müşterek Avarya olarak kabul edilecektir. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

c. i. Bu Kuralların uygulanması yönünden ister donatanın akdi yükümlülüğünden, ister hizmet sözleşmesi ve şartlarından doğmuş olsun, kaptan, gemi zabitleri ve gemi adamlarına veya onların yararına yapılan bütün ödemeler ücret sayılır.

ii. Bu Kuralların uygulanması yönünden liman masrafları, müşterek emniyet için yapılan veya bir geminin barınma limanına girmesinin veya kalmasının sağlanması veya Kural 11 (b) (i)’de belirtilen koşullar altında yapılan tüm olağan ve ilave masrafları kapsar. Ücretler ve liman masrafları ile ilgili tanımlamalar yapılarak hukuki uyuşmazlıkların önüne geçilmeye çalışılmıştır.

d. Çevre zararlarını önlemek ve azaltmak için alınan tedbirlerin masrafları aşağıdaki şartların hepsinin veya bir kısmının mevcut olması halinde Müşterek Avaryaya girer: Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

i. Müşterek deniz sergüzeştine katılan ilgililer dışındaki bir kimse tarafından bu kimseyi kurtarma ücretine hak kazandıracak nitelikteki müşterek selamet uğruna yapılmış bir hareketin masrafları. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

ii. Kural 10 (a)’da belirlenen şartlar gereğince bir liman veya yere giriş veya çıkış masrafları. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

iii. Kural 11 (c)’de belirlenen şartlar içinde bir liman veya yerde kalma masrafları: Ancak kirletici maddelerin sızması veya bırakılması durumlarında, kirliliği veya çevreye zararı önlemek veya azaltmak için gereken ek masraflar Müşterek Avarya sayılmaz. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

iv. Müşterek Avarya sayılan gemide elden geçirme, boşaltma, depolama veya yükün, yakıtın ve kumanyanın tekrar yükleme işlemleri ile ilgili masraflar. Madde yeniden düzenlenerek — elden geçirme ve yakıt ifadeleri eklenmiştir — X (b) (i) maddesiyle uyumlu olması sağlanmıştır.

Yük, yakıt veya kumanyanın elden geçirilmesi, boşaltılması, depolanması, yeniden yüklenmesi ve istif sonucunda oluşan zarar veya hasar, ancak ve sadece bu önlemlerin bedeli Müşterek Avarya kabul edildiği takdirde Müşterek Avarya olarak kabul edilir. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

a. Müşterek Avaryadan kabul edilen tamir masrafları eski malzeme ve parçaların yenileri ile değiştirilmesi durumunda eski-yeni farkına tabi değildir. Meğer ki, gemi on beş yaşından büyük olsun, bu durumda üçte bir oranında indirim yapılacaktır. Yapının tamamlandığı yılın Aralık ayının otuz birinden Müşterek Avarya hareketinin meydana geldiği tarihe kadar geçen süre, geminin yaşı olarak kabul edilip indirimler ona göre düzenlenir. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

b. İndirimler yeni alet ve parçaların monte edilir haldeki değeri üzerinden yapılır. Kumanya, yedek parça, çapa ve zincirli kablolar için indirim yapılmaz. Havuz ve kızak ücretleri ile geminin yer değiştirme giderleri tam olarak kabul olunur. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

c. Geminin karinesinin temizlenmesi, boyanması veya kaplanması masrafları Müşterek Avarya olarak kabul edilmez, meğer ki, boyama ve kaplama Müşterek Avarya hareket tarihinden önceki 24 ay içinde olsun. Bu halde masrafların yarısı Müşterek Avarya kabul edilir. İlgili süre önceki düzenlemelerde 12 ay olarak belirlenmiştir.

a. Müşterek selamet uğruna, yükleme, uğrama veya barınma limanında gemiye geçici tamir yapıldığında veya Müşterek Avarya fedakârlığından doğan gemi hasarının geçici şekilde tamir edilirse, bu tamir masrafı Müşterek Avarya olarak kabul edilecektir. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

b. Yolculuğun tamamlanmasının sağlanması için kazadan doğan hasar geçici olarak tamir edilmişse yapılan bu tamir masrafları, bu tamir yapılmasaydı Müşterek Avaryaya dâhil olacak masraflardan sağlanacak tasarruf ölçüsünde ve ilgililerin tasarrufları değerlendirilmeksizin Müşterek Avarya kabul edilecektir. Madde 1994 yılındaki düzenlemede yer aldığı haliyle revize edilmiştir.

c. Müşterek Avaryaya dâhil olan geçici tamir masraflarına eski-yeni farkı için indirim yapılmaz. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

Yükün, Müşterek Avarya hareketi neticesi doğmuş ya da Müşterek Avarya sayılan hasar ve zararın neden olduğu navlun kaybı Müşterek Avarya kabul edilecektir. Donatanın bu navlunu kazanmak için yapacağı, fakat fedakârlık sonucu oluşmayan masraflar, kaybedilen brüt navlun ücreti de esas alınarak indirimde değerlendirilir. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

a. i. Fedakârlık sonucu yüke gelen zarar ve hasar karşılığı ödenecek tazminat miktarı boşaltma zamanındaki değere göre belirlenecek, alıcıya verilen ticari faturaya bakılacak veya eğer böyle bir fatura mevcut değilse, yükleme zamanındaki değerine bakılarak saptanacaktır. Dispeçci tarafından taşıma sözleşmesi kapsamında son teslim yeri neresi olursa olsun, bu ticari faturaların boşaltma yerindeki değeri yansıttığı kabul edilebilir.

ii. Boşaltma zamanındaki değer, sigorta ve navlun bedelini de kapsayacaktır. Meğer ki, bu navlun yük dışındaki menfaatler için tehlikede olsun.

Eklenen ifadeler ile dispeçcilerin dispeç masraflarını azaltmak için uyguladıkları CIF fatura değerini hesaba alma uygulaması için ilave imkan tanınmıştır.

b. Hasarlı yük satıldığında ve hasar değeri hakkında başka türlü anlaşma olmadığı takdirde, Müşterek Avarya olarak kabul edilecek değer, net satış tutarı ile bu Kural’ın 1. paragrafında öngörülen şekilde hesaplanacak sağlam haldeki net değeri arasındaki fark olacaktır. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

a. i. Malvarlıkları, Müşterek Avaryaya yolculuk sonundaki gerçek değerleri üzerinden katılacaktır. Ancak yükün değeri alıcıya verilen ticari fatura ile ya da böyle bir fatura yoksa yükleme yerindeki değerine göre saptanacak boşaltma zamanındaki değer esas alınarak belirlenir. Avarya dispeçcisi tarafından taşıma sözleşmesi kapsamında son teslim yeri neresi olursa olsun, bu ticari faturaların boşaltma yerindeki değeri yansıttığı kabul edilebilir. İfade aynı gerekçeyle bir önceki maddeye de eklenmiştir.

ii. Yükün değerine sigorta masrafı ve navlun da dâhil edilmelidir; meğer ki navlunun rizikosu yük ile ilgili dışındaki bir kimseye ait olsun. Bu şekilde belirlenen değerden, yükün yolculukta veya boşaltma sırasındaki zıya veya hasarlarının indirilmesi gerekir. Avarya dispeçcisi yükün dâhil edilmesinin nihai katılıma orantısız olacağını öngördüğü takdirde yükü Müşterek Avarya paylaşımı dışında tutabilir. Müşterek Avarya Katılım Oranı’nın düşük olduğu dispeç için yapılacak masraflar, bir kısım lehtarın katılım payını aşabilmektedir. Bu durum menfaatinin değeri yüksek olan taraf veya tarafların aleyhine olacağından, eklenen ifade ile dispeçciye menfaat değeri düşük olan tarafları dispeç hesabının dışında bırakmak hakkı tanınmıştır.

iii. Gemiye ilişkin kira veya zaman çarteri sözleşmelerinin faydalı ya da faydasız etkisine bakılmayacaktır. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

b. Bu değerlere, daha önce eklenmemişse, fedakârlığa katılan malvarlıkları için Müşterek Avarya katılım miktarı eklenecektir. Gemi ve yük Müşterek Avarya hareketi anında tamamen zıyaya uğramış olsaydı, navluna hak kazanmak için yapılmasına gerek kalmayacak olan masraflarla ödenmesine gerek olmayacak gemi adamları ücretleri tehlikedeki navlun ve yolcu taşıma ücretinden indirilmelidir. Kural 6 (b) paragrafı uyarınca, kurtarma hizmeti ödemelerinin Müşterek Avarya kabul edilmediği durumda, kesintiler kurtarıcılara ödenen tutar, faiz ve kurtarıcı masrafları da dâhil olmak üzere sınırlı olacaktır. Eklenen ifade ile, Müşterek Avarya dışında tutulması durumunda kurtarma masraflarının dispeç hesabından düşülmesi gerekmektedir. Bu uygulama hem fiziksel zararla benzer olarak gerçek değerin hesaplanması için hem de kaybın yüksek olduğu durumlarda yüksek katılım payı ödenmesinin önüne geçilmesi için önemlidir.

c. Kural G’nin 3. paragrafında belirtilen durumlarda, yük ve diğer malvarlığı, satılmış ve eksik getirilmiş olmadığı takdirde asıl varma limanındaki değerleri üzerinden katılımda bulunacaktır. Gemi ise, boşaltmanın tamamlandığı zamandaki gerçek değeri üzerinden katkıda bulunacaktır. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

d. Yükün, varma limanından önce satılması halinde ise, satışın net gelirine Müşterek Avarya olarak kabul edilecek herhangi bir tutarın eklenmesiyle bulunan değerler girecektir. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

e. Posta, yolcuların bagaj ve yolcu beraberindeki şahsi eşyaları ile yolcu beraberindeki özel motorlu araçlar Müşterek Avaryaya katılmazlar. Eklenen ifade ile yolcu beraberinde olmayan şahsi eşyaların — örneğin konteyner içinde taşınan ev eşyaları — da Müşterek Avaryaya katılacağı vurgulanmıştır.

Müşterek Avarya hareketi sonucunda gemiye, makine ve/veya donanımına gelebilecek zarar ve hasarlar aşağıdaki hallerde Müşterek Avarya olarak kabul edilecektir:

a. Tamir ve yenileme durumunda, Kural 13’deki indirimlere bağlı olarak, makul surette yapılmış tamir veya değiştirmenin gerçek makul değeri,

b. Tamir ve yenileme yapılmadığı durumda, tazminat miktarı tamir gereklerinin tahmini değerini aşmamak üzere, böyle bir zıya veya hasarın sebep olduğu makul bir değerden düşme bedelidir. Ancak geminin tam zıyaya uğramış olması veya tamir masraflarının geminin değerini aşması halinde Müşterek Avarya tazminat tutarı, geminin tahmini tamir masrafı düşülerek ve varsa geminin satışından elde edilen net gelirle belirlenen geminin hasarlı değeri ile tayin edilir. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

a. Donatan veya acentasının haberi olmaksızın yükleme limanında gemiye alınmış olan veya yükleme sırasında kasıtlı olarak yanlış tarifle gemiye yüklenen mala gelen hasar ve zarar Müşterek Avarya olarak kabul edilemeyecektir.

b. Yanlış bildirimle gerçek değerinden düşük gösterilerek gemiye yüklenen mala gelen hasar ve zarar için katılım, bildirilen değer üzerinden yapılacaktır, ancak bu mallar gerçek değerleri üzerinden katılımda bulunacaktır. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

a. Müşterek Avarya harcamalarını karşılayacak kaynağın yaratılması için satılan malların sahiplerinin uğradıkları sermaye kaybı Müşterek Avarya olarak kabul edilecektir.

b. Müşterek Avarya harcamalarını sigortalama masrafları da Müşterek Avarya olarak kabul edilecektir. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

a. Müşterek Avaryada dispeçin yayınlanması tarihinden üç ay sonraya kadar Müşterek Avaryadaki harcama, fedakârlık ve katılımlara faiz yürütülür. Garameye iştirakle ilgililerin hesaba yapmış oldukları ödemeler veya Müşterek Avarya avans fonundan çektikleri paralara da faiz yürütülecektir. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

b. Dispeçin uygulandığı para birimi üzerinden faizin her yılın ilk banka gününde ilan edilen 12 aylık ICE LIBOR faiz oranına %4 puan ilave edilmesiyle, eğer dispeç ICE LIBOR’un ilan edilmediği para biriminde hazırlanmış ise, 12 aylık Amerikan Doları ICE LIBOR üzerinden bu orana %4 puan eklenmesiyle tahakkuk eden faiz oranı kullanılacaktır. Yeniden düzenlenen madde ile geçtiğimiz dönemlerdeki sabit faiz uygulamalarının neden olduğu olumsuzluklar ortadan kaldırılarak, faiz oranının piyasa şartlarına göre belirlenebilmesi hedeflenmiştir.

a. Müşterek Avarya, kurtarma veya özel yükümlülüklerden doğan nakit toplandığı hallerde, bu tür meblağlar derhal özel bir hesap olarak avarya dispeçcisinin adına açılan ve mümkünse faiz getiren hesabına havale edilecektir.

b. Bu özel hesap, müşterinin veya üçüncü şahsın fonlarının tabi olduğu kanun gereğince avarya dispeçcisinin ikametgâhında oluşturulacaktır. Bu hesap, avarya dispeçcisinin özel hesabından tamamen ayrı özel bir kaynak olarak veya üçüncü şahsın malvarlığının yönetilmesini öngören benzer kurallara uygun olarak tahsis olunacaktır.

c. Yatırılan bu nakitler varsa faizleri ile birlikte, hak sahiplerinin teminatı olarak, yükün kendilerine Müşterek Avarya, kurtarma ücreti veya özel yükümlülükler karşılığı teminatı olarak tahsis olunacaktır. Bu hesaba ödemeler veya hesaptan geri ödemeler, avarya dispeçcisi tarafından bu ödemelerin yazılı olarak onaylandığı ve nakit verenden onayının talep edilmesinin bildirilmesi halinde yapılabilir. Nakit verenin onayı üzerine veya 90 gün içerisinde bir onayının olmaması halinde, avarya dispeçcisi ilgili ödemeyi hesaptan veya nihai katılım miktarından mahsup edebilir. Revize edilen (a) maddesi, eklenen (b) ve (c) maddeleri ile uygulamada tröstleri sınırlayan kanunlar ve kara para aklama ve terörizmle mücadele yönetmelikleriyle yaşanan uyumsuzlukların ortadan kaldırılması hedeflenmiştir.

d. Bu teminatların yatırılması veya ödemeler veya geri ödemeler tarafların nihai sorumluluğunu hiçbir şekilde etkilemeyecektir. Maddede herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

a. Uygulanacak hukukun zaman sınırlamasına ait emredici herhangi bir hükmüne daima tabi olmak şartıyla;

i. Müşterek Avarya paylaşımından doğan her türlü talep hakkı, müşterek avarya senetleri veya teminatları tahtında doğan talepler de dâhil olmak üzere Müşterek Avarya dispeçinin yayınlanması tarihinden itibaren bir yıl içerisinde sona erer. Her halükarda, bir talep hakkı, müşterek deniz sergüzeştinin sona ermesinden altı yıl sonra dava edilemez.

ii. Bu süreler, müşterek deniz sergüzeştinin sona ermesinden sonra taraflar arasında anlaşma sağlandığı takdirde uzatılabilir.

b. Bu kural, Müşterek Avarya taraflarının ve onların sigortacıları arasında uygulanamaz. Kuralda herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

2016 kurallarının Müşterek Avaryaya konu olacak risklerin meydana gelmesi neticesinde ne gibi sonuçlar doğuracağı ile ilgili bir analiz yapmak için henüz erken ise de, yapılan değişikliklerle ilgili genel görüş, benimsenerek uygulanan 1994 kurallarının yerine kabul edilen 2004 kurallarının uygulamada birtakım belirsizliklere yol açtığı, ancak 2016 kurallarıyla birlikte 12 yıldır süregelen bu belirsizliklerin ortadan kalkacağı yönündedir.